Gember bij HG: waarom deze goedbedoelde tip niet passend is

Niet omdat gember per definitie “slecht” is.
Niet omdat degene die het voorstelt iets verkeerds wil doen.
Maar omdat HG veel verder gaat dan gewone zwangerschapsmisselijkheid. En juist dát verschil is belangrijk.

Bij HG ligt het anders

Misselijkheid en braken komen vaak voor tijdens de zwangerschap. Bij ongeveer 3% van de vrouwen zijn de klachten zo ernstig dat er sprake is van hyperemesis gravidarum. HG kan grote gevolgen hebben voor de lichamelijke gezondheid, maar ook voor werk, partner, gezin en psychisch welzijn. Dat staat ook zo beschreven in de Nederlandse richtlijn Hyperemesis gravidarum van de NVOG, gepubliceerd in 2025.
Bij HG is eten en drinken vrijwel onmogelijk.. Je kunt uitdrogen, afvallen en volledig uitgeput raken. Je dag kan steeds kleiner worden.
Van bed naar bank.
Van bank naar toilet.
Van huis naar ziekenhuis.
En weer terug.
Daarom is het belangrijk om gewone zwangerschapsmisselijkheid en HG niet over één kam te scheren.
Wat misschien een optie is bij milde zwangerschapsmisselijkheid, is niet automatisch een passende behandeling wanneer iemand ernstig ziek is.

En hoe zit het dan met gember?

Dit is precies waar het interessant wordt.
De Nederlandse richtlijn heeft ook gekeken naar gember bij HG.
En daaruit komt geen duidelijk antwoord dat gember werkt.
De bewijskracht voor het effect van gember op misselijkheid en braken bij HG wordt beoordeeld als zeer laag. Voor belangrijke zaken zoals dagelijks functioneren, het kunnen eten en drinken, aanvullend medicatiegebruik, welzijn en ziekenhuisbehandeling is er zelfs geen bewijs gevonden.
Dat betekent niet:
“Gember helpt nooit.”
Maar wel:
“We weten onvoldoende zeker of gember bij HG werkt.”
En dat is een belangrijk verschil.
Want als iemand ernstig ziek is, wil je niet zomaar een advies geven omdat het bekendstaat als een natuurlijk middel tegen misselijkheid.
Je wilt weten of het daadwerkelijk past bij de situatie.

Gember kan bij HG ook juist vervelend zijn

Er is nog een andere kant.
De Nederlandse richtlijn benoemt dat vrouwen met HG het gebruik van gember als zeer pijnlijk kunnen ervaren bij het braken.
En dat kan ik me goed voorstellen.
Als je voortdurend moet overgeven, kijk je soms heel anders naar eten en drinken.
Je denkt niet alleen:
“Kan ik dit binnenhouden?”
Maar misschien ook:
“Hoe voelt dit als het er straks weer uitkomt?”
Een smaak, geur of voedingsmiddel kan daardoor ineens een heel andere betekenis krijgen.
En juist gember kan bij sommige vrouwen een brandend of pijnlijk gevoel geven wanneer het weer omhoogkomt.
Dat is geen klein detail wanneer je al tientallen keren per dag moet overgeven.

De richtlijn zegt nog iets belangrijks

De NVOG-richtlijn benadrukt dat er voor niet-medicamenteuze behandelingen bij HG maar weinig kwalitatief goed onderzoek beschikbaar is. De effecten zijn vaak klein en de bewijskracht is laag.
Daarom is het ook zo belangrijk om voorzichtig te zijn met allerlei tips die rondgaan.
Niet alleen met gember.
Maar eigenlijk met iedere tip die wordt gebracht als dé oplossing voor HG.
Want een vrouw met HG heeft niet behoefte aan nóg een lijstje met dingen die ze zou kunnen proberen.
Ze heeft behoefte aan passende zorg.
Aan serieus genomen worden.
Aan iemand die ziet hoe ziek ze is.

Grote kans dat ze het al geprobeerd heeft

En laten we eerlijk zijn.
Als je zo ziek bent, probeer je echt bijna alles waarvan je denkt:
misschien helpt dit.
Een cracker.
Een ander drankje.
Iets kouds.
Iets warms.
Een bepaalde geur vermijden.
Rust.
Frisse lucht.
En misschien ook gember. In een eerder onderzoek onder vrouwen met HG gaf 87% aan gember te hebben geprobeerd.

Want als je zo misselijk bent, wil je maar één ding:
iets dat de volgende uren draaglijker maakt.Dus wanneer iemand daarna vraagt:
“Heb je gember al geprobeerd?” kan dat best even binnenkomen.
Niet omdat die persoon iets verkeerd bedoelt.
Maar omdat jij misschien allang bezig bent met alles wat je kunt bedenken om deze dag door te komen.

Misschien is de beste reactie helemaal geen tip

Wanneer iemand vertelt dat ze HG heeft, hoef je misschien niet meteen met een oplossing te komen.
Je hoeft niet te zoeken naar dé tip die het beter maakt.
Je kunt ook gewoon vragen:
“Hoe gaat het echt met je?”
Of:
“Wat is op dit moment het zwaarst?”
En misschien vooral:
“Ik zie dat je ontzettend ziek bent.”
Dat klinkt eenvoudig.
Maar erkenning kan ontzettend veel betekenen wanneer iemand zich al zo lang niet begrepen voelt.
Wanneer je ernstig ziek bent door HG en iemand 'weer met een oma-weet-raad-tip komt, kan dat behoorlijk binnenkomen. Niet omdat diegene iets verkeerd bedoelt, maar omdat jij misschien al zo ontzettend veel hebt geprobeerd. Het kan dan voelen alsof je klachten niet serieus worden genomen. Alsof er steeds weer een nieuwe tip komt, terwijl jij allang alles probeert wat je kunt.

En daar zit voor mij de kern.
Het gaat niet om gember alleen.
Het gaat om wat een vrouw met HG op dat moment nodig heeft.

Dus: mag je gember gebruiken?

De Nederlandse richtlijn zegt dat er vanuit medisch perspectief geen bezwaar is wanneer een zwangere met HG zelf een niet-medicamenteuze optie zoals gember wil proberen. Tegelijk is de bewijskracht voor het effect zeer laag en kan gember bij het braken als pijnlijk worden ervaren.

HG vraagt om passende hulp

HG is een medische aandoening en vraagt om passende medische zorg. Zorgprofessionals kunnen samen met de vrouw kijken wat zij nodig heeft, zoals medicatie, vochtinfusen, ondersteuning en begeleiding. Wat passend is, verschilt per vrouw en per situatie.

Dus als iemand met HG tegenover je zit, kijk dan misschien eerst naar háár voordat je naar de volgende tip zoekt.t.
Niet:
“Heb je gember al geprobeerd?”
Maar:
“Ik zie je.”
“Ik geloof je.”
“Dit is zwaar.”
En misschien:
“Wat heb je nu nodig?”
Dat hoeft de HG niet op te lossen.
Maar soms begint goede hulp precies daar:
bij iemand die écht kijkt.

Tot slot

Deze blog is geschreven vanuit mijn ervaring als HG-coach en ervaringsdeskundige. Ik wil hiermee niemand die ooit gember heeft geadviseerd afvallen. De tip komt vaak vanuit oprechte betrokkenheid. Mijn doel is vooral om meer bewustwording te creëren over het verschil tussen gewone zwangerschapsmisselijkheid en HG, en over waarom gember bij HG geen passend standaardadvies is.
Hyperemesis gravidarum is een medische aandoening. Bespreek klachten en behandeling altijd met je behandelend zorgverlener.
Bron: Nederlandse richtlijn Hyperemesis gravidarum, NVOG, gepubliceerd 9 januari 2025 en beoordeeld op geldigheid op 9 januari 2025.